Đồng hồ điện 3 pha gián tiếp được lắp đặt cho các công trình công nghiệp có công suất lớn, đo lường điện năng tiêu thụ thông qua biến dòng thay vì đấu nối trực tiếp vào mạch động lực. Đấu sai sơ đồ biến dòng hoặc nhầm thứ tự pha khiến đồng hồ đo sai chỉ số, dẫn đến tính toán hóa đơn điện không chính xác và ảnh hưởng đến hệ thống bảo vệ phía sau. Thợ Việt hướng dẫn chi tiết cách đấu đồng hồ điện 3 pha gián tiếp đúng kỹ thuật, an toàn và chính xác ngay trong bài viết dưới đây.
Đấu đồng hồ điện 3 pha gián tiếp
Đồng hồ điện 3 pha gián tiếp là gì?
Đồng hồ điện 3 pha gián tiếp là thiết bị đo đếm điện năng chuyên dụng cho các công trình công nghiệp có dòng điện lớn, hoạt động bằng cách sử dụng biến dòng CT để thu nhỏ cường độ dòng điện thực tế xuống mức 5A an toàn trước khi đưa vào cuộn dòng của công tơ đo đếm.
Nhờ phương pháp đo gián tiếp qua biến dòng, đồng hồ có thể đo chính xác điện năng tiêu thụ của các hệ thống điện công suất lớn mà không cần đấu nối trực tiếp dây dẫn dòng cao vào thiết bị đo, đảm bảo an toàn và độ bền lâu dài cho toàn bộ hệ thống đo lường.
Đồng hồ điện 3 pha gián tiếp khác gì so với trực tiếp
| Đồng hồ 3 pha trực tiếp | Đồng hồ 3 pha gián tiếp |
| Đấu nối trực tiếp dây dẫn vào cuộn dòng của công tơ | Đo dòng điện gián tiếp thông qua biến dòng CT trung gian |
| Chỉ dùng cho hệ thống có dòng điện nhỏ, thường dưới 100A | Dùng cho hệ thống có dòng điện lớn, thường từ 100A trở lên |
| Lắp đặt đơn giản, không cần thêm thiết bị đo lường trung gian | Lắp đặt phức tạp hơn, cần thêm biến dòng CT đúng tỉ số cho từng pha |
| Chi phí lắp đặt thấp hơn do không cần biến dòng CT | Chi phí lắp đặt cao hơn do cần thêm biến dòng CT cho cả 3 pha |
| Dây dẫn dòng cao đi trực tiếp vào công tơ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn | An toàn hơn vì dòng điện đưa vào công tơ chỉ ở mức 5A |
| Sai số đo lường tăng dần khi dòng điện tải lớn hơn định mức | Độ chính xác cao và ổn định hơn nhờ biến dòng CT chuyên dụng |
| Phù hợp với hộ gia đình và cơ sở kinh doanh nhỏ | Phù hợp với nhà máy, xưởng sản xuất và tòa nhà thương mại lớn |
| Dễ dàng thay thế và bảo trì mà không cần ngắt toàn bộ hệ thống | Cần kiểm tra đồng bộ cả biến dòng CT và công tơ khi bảo trì định kỳ |
Sơ đồ đấu đồng hồ điện 3 pha gián tiếp
Sơ đồ đấu đồng hồ điện 3 pha gián tiếp gồm hai phần chính là mạch điện áp đấu trực tiếp từ 3 pha vào công tơ và mạch dòng điện đi qua biến dòng CT trước khi đưa vào cuộn dòng của công tơ đo đếm.
Biến dòng CT được lắp trên từng dây pha riêng biệt, chuyển đổi dòng điện thực tế xuống mức 5A an toàn trước khi đưa vào các cực dòng tương ứng trên công tơ theo đúng thứ tự pha. Vì vậy, xác định đúng cực tính của biến dòng CT và thứ tự pha đấu vào công tơ là yếu tố quan trọng nhất quyết định độ chính xác đo lường của toàn bộ hệ thống.
Sơ đồ chân đấu nối công tơ 3 pha gián tiếp
| Chân công tơ | Ký hiệu | Kết nối |
| Chân điện áp pha 1 | U1 | Nối trực tiếp với dây pha L1 |
| Chân điện áp pha 2 | U2 | Nối trực tiếp với dây pha L2 |
| Chân điện áp pha 3 | U3 | Nối trực tiếp với dây pha L3 |
| Chân trung tính | N | Nối trực tiếp với dây trung tính |
| Chân dòng vào pha 1 | I1+ | Nối với cực S1 của biến dòng CT pha 1 |
| Chân dòng ra pha 1 | I1- | Nối với cực S2 của biến dòng CT pha 1 |
| Chân dòng vào pha 2 | I2+ | Nối với cực S1 của biến dòng CT pha 2 |
| Chân dòng ra pha 2 | I2- | Nối với cực S2 của biến dòng CT pha 2 |
| Chân dòng vào pha 3 | I3+ | Nối với cực S1 của biến dòng CT pha 3 |
| Chân dòng ra pha 3 | I3- | Nối với cực S2 của biến dòng CT pha 3 |
Sơ đồ đấu biến dòng CT
| Thành phần | Kết nối |
| Dây pha L1 | Xuyên qua lõi biến dòng CT1 theo đúng chiều mũi tên ký hiệu trên thân CT |
| Dây pha L2 | Xuyên qua lõi biến dòng CT2 theo đúng chiều mũi tên ký hiệu trên thân CT |
| Dây pha L3 | Xuyên qua lõi biến dòng CT3 theo đúng chiều mũi tên ký hiệu trên thân CT |
| Cực S1 của CT1, CT2, CT3 | Nối lần lượt vào chân I1+, I2+, I3+ của công tơ |
| Cực S2 của CT1, CT2, CT3 | Nối lần lượt vào chân I1-, I2-, I3- của công tơ |
| Cực S2 toàn bộ CT | Nối chung về điểm tiếp đất để đảm bảo an toàn cho mạch đo lường |
Nguyên lý hoạt động của đồng hồ điện 3 pha gián tiếp
Đồng hồ điện 3 pha gián tiếp hoạt động dựa trên nguyên lý đo lường gián tiếp, trong đó biến dòng CT chuyển đổi dòng điện lớn trong mạch động lực xuống mức 5A an toàn trước khi đưa vào cuộn dòng của công tơ để tính toán điện năng tiêu thụ.
Cuộn áp của công tơ nhận trực tiếp điện áp từ 3 pha, kết hợp với tín hiệu dòng điện từ biến dòng CT để tính toán công suất tiêu thụ thực tế của toàn bộ hệ thống theo từng thời điểm.
Vì vậy, độ chính xác của hệ thống đo lường phụ thuộc đồng thời vào chất lượng biến dòng CT và công tơ, cả hai thiết bị cần được kiểm định định kỳ để đảm bảo số liệu đo lường luôn chính xác.
- Giai đoạn đo dòng điện qua biến dòng CT: Dây pha xuyên qua lõi biến dòng CT tạo ra từ trường tỉ lệ với dòng điện thực tế, cuộn thứ cấp của CT chuyển đổi xuống mức 5A đưa vào cuộn dòng công tơ để tính toán.
- Giai đoạn đo điện áp trực tiếp: Cuộn áp của công tơ nhận trực tiếp điện áp từ 3 dây pha và dây trung tính, tạo ra tín hiệu điện áp tỉ lệ với điện áp thực tế của từng pha trong hệ thống.
- Giai đoạn tính toán công suất: Công tơ nhân tín hiệu dòng điện từ CT với tín hiệu điện áp trực tiếp để tính ra công suất tiêu thụ tức thời, tích lũy theo thời gian để hiển thị tổng điện năng tiêu thụ trên màn hình.
- Giai đoạn hiển thị và ghi nhận chỉ số: Tổng điện năng tích lũy được hiển thị trên màn hình LCD hoặc mặt số cơ học của công tơ, chỉ số tăng dần theo thời gian tỉ lệ với công suất tiêu thụ thực tế của hệ thống.
Cách đấu đồng hồ điện 3 pha gián tiếp
Bước 1: Ngắt điện và kiểm tra an toàn
Ngắt toàn bộ nguồn điện 3 pha tại aptomat tổng, dùng bút thử điện kiểm tra lại cả 3 pha tại vị trí lắp đặt để đảm bảo không còn điện trước khi thao tác.
Bước 2: Lắp biến dòng CT lên từng dây pha
Lắp lần lượt 3 biến dòng CT lên dây pha L1, L2, L3 theo đúng chiều mũi tên ký hiệu trên thân CT, đảm bảo dây pha xuyên qua đúng tâm lõi từ của từng biến dòng.
Bước 3: Đấu mạch điện áp vào công tơ
Đấu trực tiếp dây pha L1, L2, L3 vào các chân điện áp U1, U2, U3 tương ứng trên công tơ, đồng thời đấu dây trung tính vào chân N của công tơ.
Bước 4: Đấu cực S1 của CT vào chân dòng vào công tơ
Đấu cực S1 của biến dòng CT1, CT2, CT3 lần lượt vào các chân dòng vào I1+, I2+, I3+ tương ứng trên công tơ theo đúng thứ tự pha.
Bước 5: Đấu cực S2 của CT vào chân dòng ra công tơ
Đấu cực S2 của biến dòng CT1, CT2, CT3 lần lượt vào các chân dòng ra I1-, I2-, I3- tương ứng trên công tơ, đảm bảo đúng cực tính để tránh đo sai chỉ số.
Bước 6: Nối đất cực S2 toàn bộ biến dòng CT
Nối chung cực S2 của toàn bộ 3 biến dòng CT về điểm tiếp đất, đây là bước bắt buộc để đảm bảo an toàn cho mạch thứ cấp và người vận hành trong quá trình sử dụng.
Bước 7: Kiểm tra lại toàn bộ đấu nối
Đối chiếu lại từng đầu dây với sơ đồ kỹ thuật, siết chặt toàn bộ vít đầu dây và xác nhận cực tính biến dòng CT và thứ tự pha đấu vào công tơ đúng theo yêu cầu.
Bước 8: Đóng điện và kiểm tra hoạt động
Đóng điện tại aptomat tổng, kiểm tra điện áp 3 pha tại chân điện áp công tơ bằng đồng hồ vạn năng và xác nhận chỉ số công tơ tăng dần đúng chiều khi hệ thống có tải hoạt động.
Lưu ý khi đấu đồng hồ điện 3 pha gián tiếp
- Ngắt điện hoàn toàn trước khi đấu nối: Tuyệt đối không thao tác đấu dây khi mạch điện vẫn còn nguồn, điện áp 3 pha trong hệ thống công nghiệp có thể gây điện giật chết người tức thì.
- Lắp biến dòng CT đúng chiều mũi tên trên thân: Lắp ngược chiều dòng điện qua lõi CT khiến công tơ đo sai chỉ số hoặc quay ngược chiều, gây thất thoát điện năng và tính toán hóa đơn sai lệch nghiêm trọng.
- Đấu đúng cực tính S1 và S2 của từng biến dòng CT: Đảo ngược cực S1 và S2 của bất kỳ CT nào khiến công tơ đo sai chỉ số pha tương ứng, ảnh hưởng trực tiếp đến độ chính xác của toàn bộ hệ thống đo lường.
- Bắt buộc nối đất cực S2 toàn bộ biến dòng CT: Không nối đất cực S2 tiềm ẩn nguy cơ điện áp cao xuất hiện trên mạch thứ cấp, gây nguy hiểm nghiêm trọng cho người vận hành và thiết bị đo lường phía sau.
- Không được hở mạch thứ cấp biến dòng CT khi đang có tải: Hở mạch thứ cấp CT khi dây pha đang có dòng điện chạy qua sẽ tạo ra điện áp cực cao trên cực S1 và S2, gây phóng điện nguy hiểm và hỏng hoàn toàn biến dòng CT.
- Chọn biến dòng CT đúng tỉ số với dòng tải thực tế: CT có tỉ số quá nhỏ so với dòng tải gây bão hòa lõi từ và sai số đo lường lớn, CT có tỉ số quá lớn khiến tín hiệu dòng thứ cấp quá nhỏ làm giảm độ chính xác của công tơ.
- Đấu đúng thứ tự pha L1, L2, L3 vào chân điện áp công tơ: Đấu sai thứ tự pha vào chân điện áp U1, U2, U3 khiến công tơ tính toán công suất sai lệch, đặc biệt nghiêm trọng với các hệ thống có tải không cân bằng 3 pha.
Trên đây, là bài viết mà Thợ Việt đã chia sẻ cho quý anh/chị cách đấu đồng hồ điện 3 pha. Tuy nhiên, nếu quý anh/chị vẫn cần tìm thợ điện tại nhà hãy liên hệ ngay Thợ Việt qua số Hotline: 1800 8122 (miễn phí) để được tư vấn.