CB chống giật là thiết bị nên có trong mọi hệ thống điện. Vậy có những loại CB nào, lựa chọn, lắp đặt đúng ra sao? Hãy cùng Thợ Việt là đơn vị chuyên sửa điện tại TPHCM, khám phá chi tiết trong bài viết dưới đây.

CB chống giật là gì? Nguyên lý hoạt động?

CB chống giật (hay còn gọi là Aptomat chống giật, cầu dao chống rò dòng) là thiết bị điện có chức năng tự động ngắt mạch điện khi phát hiện có dòng điện rò rỉ xuống đất hoặc có người bị điện giật.

Khác với các loại CB thông thường (chỉ ngắt khi quá tải hoặc chập mạch), thiết bị này sinh ra với sứ mệnh Bảo vệ an toàn cho con người trước hiểm họa điện giật. Thiết bị hoạt động dựa trên nguyên lý so sánh dòng điện đi và dòng điện về.

Trong điều kiện bình thường, dòng điện đi trên dây pha (dây nóng) và dòng điện về trên dây trung tính (dây nguội) sẽ bằng nhau. Khi có sự cố rò rỉ điện (do dây dẫn hở, thiết bị hỏng) hoặc khi có người chạm vào nguồn điện, một phần dòng điện sẽ bị rò xuống đất. Lúc này, dòng điện đi và dòng điện về bị chênh lệch.

Nếu mức độ chênh lệch này vượt quá ngưỡng an toàn của CB chống giật (thường là 15mA hoặc 30mA), thiết bị sẽ lập tức ngắt điện trong vòng vài mili giây.

Các loại CB chống giật phổ biến

CB chống giật được chia thành 3 dòng sản phẩm phổ biến là RCCB, RCBO và ELCB, cần được người dùng phân biệt rõ để tối ưu hóa hiệu quả sử dụng. Mỗi loại CB chống giật sở hữu những tính năng riêng biệt, phục vụ cho từng vị trí lắp đặt và nhu cầu bảo vệ khác nhau trong hệ thống điện gia đình.

*Phân loại CB chống giật theo chức năng*

Dưới đây là bảng giá phân loại CB chống giật, kèm chức năng và ứng dụng phù hợp. Mời bạn đọc tham khảo.

Loại thiết bị	Tên viết tắt	Chức năng chính	Ứng dụng phổ biến
RCCB	Residual Current Circuit Breaker	Chỉ chống rò dòng, chống giật (Không chống quá tải).	Lắp nối tiếp sau một CB thường để bổ sung tính năng chống giật.
RCBO	Residual Current Circuit Breaker with Overcurrent	Chống giật + Chống quá tải + Chống chập mạch (ngắn mạch).	Lắp cho từng tầng, từng phòng hoặc các thiết bị công suất lớn (bình nóng lạnh).
ELCB	Earth Leakage Circuit Breaker	Chống giật + Chống quá tải + Có thêm dây cảm ứng dòng rò.	Thường là dạng khối lớn, dùng làm CB tổng hoặc dùng cho máy nước nóng trực tiếp.

Tại sao cần lắp đặt CB chống giật?

Các chuyên gia điện lực khuyến cáo nên lắp đặt CB chống giật nhằm bảo vệ tính mạng con người một cách tối đa. Bởi, CB chống giật sẽ lập tức ngắt điện trước khi dòng điện chạy qua cơ thể giúp tránh tránh được những hậu quả xấu.

Bảo vệ con người: CB chống giật sẽ lập tức ngắt điện trước khi dòng điện kịp đe dọa đến con người.
Phòng chống cháy nổ do rò rỉ điện: Ngăn chặn tình trạng dòng điện rò rỉ lâu ngày trong tường hoặc trên các bề mặt dễ cháy (gỗ, thạch cao) dẫn đến hỏa hoạn.
Bảo vệ thiết bị điện và tiết kiệm chi phí: Phát hiện sớm tình trạng rò rỉ giúp bạn kịp thời sửa chữa thiết bị, tránh việc hao phí điện năng vô ích hàng tháng.

Hướng dẫn cách chọn CB chống giật phù hợp

Chọn sai thông số có thể dẫn đến tình trạng CB bị nhảy liên tục (nhảy vô cớ) hoặc nguy hiểm hơn là không nhảy khi có sự cố. Vì vậy, hãy lưu ý các thông số khi chọn mua CB bên dưới.

Dòng rò định mức (Sensitivity)

Dòng rò định mức của CB chống giật được chia thành nhiều ngưỡng khác nhau để phù hợp với từng nhu cầu sử dụng. Trong đó,

Ngưỡng 15mA / 30mA: Phù hợp lắp đặt cho các hộ gia đình, văn phòng, đặc biệt là các khu vực ẩm ướt như nhà tắm, nhà bếp.
Ngưỡng 100mA / 300mA / 500mA: Thường dùng cho hệ thống điện công nghiệp hoặc làm CB tổng cho các tòa nhà lớn để tránh hiện tượng sụt áp dòng rò tổng thể gây nhảy điện toàn hệ thống.

Dòng cắt định mức (Dòng tải – Ampere)

Tính toán tổng công suất các thiết bị sử dụng là bước bắt buộc để lựa chọn được dòng tải phù hợp cho CB chống giật với các thông số phổ biến như 16A, 25A, 32A, 40A hay 63A.

Thông thường, các chuyên gia khuyên chọn dòng tải từ 16A đến 32A cho các CB nhánh hoặc phòng. Trong khi CB tổng của cả gia đình sẽ cần mức công suất lớn hơn, dao động từ 40A đến 63A.

Lưu ý: Nên chọn sản phẩm từ các thương hiệu uy tín như Panasonic, Schneider, LS, Mitsubishi để đảm bảo độ nhạy và độ bền cao.

Quy trình lắp CB chống giật đúng kỹ thuật

Trước khi tiến hành lắp đặt, hãy ngắt nguồn điện tổng và sử dụng bút thử điện để kiểm tra lại. Tiếp đến, người thực hiện lắp CB chống giật có thể làm theo các bước bên dưới để lắp CB đúng kỹ thuật.

Khảo sát và ngắt nguồn điện: Xác định vị trí lắp đặt (trong tủ điện hoặc hộp nổi gần thiết bị cần bảo vệ).
Cố định CB: Gắn thiết bị vào thanh ray của tủ điện hoặc bắt vít chắc chắn vào hộp chứa.
Đấu nối dây nguồn vào (Line/Top): Đấu dây pha (L – thường màu đỏ/nâu) và dây trung tính (N – thường màu xanh/đen) vào đúng cọc nguồn vào phía trên của CB.
Đấu nối dây ra tải (Load/Bottom): Cấp điện từ cọc phía dưới của CB ra các thiết bị tiêu thụ điện trong nhà.
Kiểm tra và vận hành: Bật nguồn điện tổng, gạt cần CB lên, nhấn nút “Test” (hoặc chữ T) trên mặt thiết bị, nếu CB lập tức nhảy cụp xuống, chứng tỏ thiết bị hoạt động tốt.

Những lưu ý khi sử dụng để tránh nhảy CB vô cớ

Hiện tượng CB chống giật bị nhảy liên tục khiến nhiều gia đình khó chịu, để tránh được tình trạng này, cần lưu ý không lắp đặt thiết bị ở những nơi quá ẩm ướt vì độ ẩm cao dễ gây rò điện nhẹ trên bề mặt, khiến hệ thống tự động ngắt vô cớ. Bên cạnh đó, nên thiết kế và phân chia mạch điện hợp lý bằng cách sử dụng các CB nhánh riêng biệt cho từng tầng hoặc từng vùng ẩm ướt.

Ngoài ra, hãy kiểm tra định kỳ 1 lần/tháng bằng cách nhấn nút Test (T) trên mặt thiết bị. Nếu nhấn nút mà CB không tự động nhảy thì chức năng bảo vệ đã bị hỏng và cần phải thay mới ngay.