Cách đấu Lioa 3 pha đúng sơ đồ kỹ thuật giúp ổn định điện áp cho toàn bộ hệ thống máy móc công nghiệp, tránh hư hỏng thiết bị do điện chập chờn. Ổn áp Lioa 3 pha là dòng sản phẩm đến từ thương hiệu Việt Nam với các model phổ biến như SH3, DR3 công suất từ 10kVA – 2000kVA cho nhà xưởng sản xuất. Thợ Việt hướng dẫn chi tiết cách đấu dây đầu vào, đầu ra và dây trung tính theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật từ nhà sản xuất Lioa Nhật Linh.
Lioa 3 pha là gì?
Lioa 3 pha là dòng ổn áp và biến áp công suất lớn do Công ty TNHH Nhật Linh Lioa sản xuất tại Việt Nam từ năm 1988 đến nay. Thiết bị hoạt động theo nguyên lý tự ngẫu kết hợp servo motor, tự động điều chỉnh điện áp đầu ra ổn định ở mức 380V dù điện lưới đầu vào dao động từ 260V đến 430V.
Với công suất đa dạng từ 10kVA đến 2000kVA và độ chính xác điện áp ±2%, Lioa 3 pha chiếm thị phần dẫn đầu tại Việt Nam trong phân khúc ổn áp công nghiệp cho nhà xưởng và tòa nhà cao tầng.
Sơ đồ đấu Lioa 3 pha
Sơ đồ đấu Lioa 3 pha được thiết kế theo chuẩn 5 dây gồm 3 dây pha, 1 dây trung tính và 1 dây tiếp địa cho hệ thống công nghiệp. Mỗi thành phần trong sơ đồ có vai trò riêng, kết hợp chặt chẽ để đảm bảo dòng điện ổn định và an toàn. Dưới đây là chi tiết các đầu nối trên sơ đồ Lioa 3 pha tiêu chuẩn:
- Đầu vào 3 pha (Input): Gồm 3 cọc ký hiệu A, B, C hoặc L1, L2, L3 nhận điện áp 380V từ lưới điện quốc gia qua aptomat bảo vệ.
- Đầu ra 3 pha (Output): Ba cọc ra ký hiệu a, b, c hoặc U, V, W cấp điện áp 380V ổn định cho tải tiêu thụ phía sau.
- Dây trung tính (N): Cọc N chung cho cả đầu vào và đầu ra, nối trực tiếp với dây trung tính lưới điện để cân bằng pha.
- Dây tiếp địa (E/PE): Cọc PE bắt vào vỏ kim loại và hệ thống tiếp đất nhà xưởng, chống rò điện và triệt tiêu nhiễu điện từ.
- Aptomat bảo vệ đầu vào: Lắp trước Lioa với dòng định mức lớn hơn 1.25 lần dòng vào để bảo vệ quá tải và ngắn mạch.
- Aptomat phân phối đầu ra: Lắp sau Lioa để chia tải cho từng khu vực hoặc thiết bị, dễ dàng ngắt riêng khi bảo trì.
- Đồng hồ hiển thị điện áp: Ba đồng hồ đo điện áp từng pha A, B, C giúp theo dõi trực quan mức điện áp đầu ra thực tế.
Nguyên lý hoạt động của Lioa 3 pha
Lioa 3 pha hoạt động dựa trên nguyên lý biến áp tự ngẫu kết hợp cơ cấu servo motor điều chỉnh vị trí chổi than. Khi điện áp đầu vào dao động, mạch cảm biến so sánh liên tục phát hiện sai lệch và ra lệnh cho motor xoay trục cuộn dây. Toàn bộ quá trình điều chỉnh diễn ra trong 0.5 – 2 giây, cho điện áp đầu ra ổn định ở mức 380V với sai số chỉ ±2%.
Cuộn dây tự ngẫu của ba pha được quấn chung trên lõi thép kỹ thuật điện, mỗi pha có chổi than riêng tiếp xúc trực tiếp với các vòng dây. Mạch cảm biến điện tử đo điện áp đầu ra từng pha, so sánh với giá trị chuẩn 380V rồi gửi tín hiệu điều khiển servo motor. Motor xoay chổi than lên hoặc xuống để thay đổi số vòng dây tham gia, từ đó bù trừ sụt áp hoặc vượt áp của lưới điện đầu vào.
Cách đấu Lioa 3 pha
Đấu nối nguồn cấp
Đấu nối nguồn cấp là bước quan trọng nhất quyết định Lioa 3 pha có hoạt động ổn định và an toàn hay không. Nguồn cấp cho Lioa là điện lưới 380V ba pha bốn dây lấy trực tiếp từ trạm biến áp hoặc tủ điện tổng. Các bước thực hiện chuẩn kỹ thuật như sau:
Bước 1: Ngắt aptomat tổng
Tắt hoàn toàn aptomat 3 pha đầu nguồn và dùng bút thử điện kiểm tra từng cọc đấu để đảm bảo không còn điện áp nguy hiểm.
Bước 2: Lắp aptomat bảo vệ đầu vào
Chọn aptomat 3 pha có dòng định mức lớn hơn 1.25 lần dòng vào Lioa, lắp giữa lưới điện và đầu vào Lioa để bảo vệ quá tải.
Bước 3: Đấu 3 dây pha
Nối ba dây pha A, B, C từ aptomat vào ba cọc đầu vào của Lioa, siết chặt đầu cos bằng lực vặn đúng tiêu chuẩn nhà sản xuất.
Bước 4: Đấu dây trung tính N
Nối dây trung tính từ lưới điện vào cọc N trên Lioa, dây trung tính phải có tiết diện bằng dây pha để cân bằng tải.
Bước 5: Đấu dây tiếp địa PE
Bắt dây tiếp địa từ vỏ Lioa xuống hệ thống tiếp đất nhà xưởng, điện trở tiếp địa đo được phải thấp hơn 4Ω theo tiêu chuẩn IEC.
Bước 6: Kiểm tra trước khi cấp điện
Đo lại toàn bộ mối nối bằng đồng hồ vạn năng, đảm bảo không chập chạm giữa các pha và giữa pha với vỏ Lioa trước khi bật nguồn.
Đấu nối đầu vào
PLC dùng điện áp nguồn là xoay chiều 220VAC
PLC Mitsubishi dùng nguồn 220VAC là dòng phổ thông như FX3U-MR/ES, FX5U-MR/ES được cấp điện trực tiếp từ lưới điện dân dụng. Loại này tích hợp sẵn bộ nguồn chuyển đổi bên trong nên không cần thêm adapter ngoài. Các bước đấu nối chuẩn gồm:
Bước 1: Xác định cọc L và N
Quan sát nhãn trên PLC tìm hai cọc ký hiệu L và N ở góc trên bên trái, đây là hai cọc nhận nguồn xoay chiều 100-240VAC.
Bước 2: Đấu dây nóng và nguội
Nối dây nóng từ aptomat vào cọc L, dây nguội vào cọc N, siết chặt ốc để tiếp xúc tốt và tránh phát nhiệt tại mối nối.
Bước 3: Đấu dây tiếp địa
Bắt dây tiếp địa từ vỏ kim loại PLC vào cọc ký hiệu hình đất hoặc chữ FG, nối xuống hệ thống tiếp đất chung của tủ điện.
PLC dùng điện áp nguồn là một chiều 24VDC
PLC Mitsubishi dùng nguồn 24VDC như FX3U-MR/DS cần có bộ nguồn xung ngoài để chuyển đổi từ 220VAC sang 24VDC ổn định. Loại này thường dùng trong môi trường có nhiều nhiễu điện hoặc cần dự phòng bằng pin accu. Thao tác đấu nối như sau:
Bước 1: Lắp bộ nguồn DC 24V
Dùng nguồn tổ ong 24VDC công suất tối thiểu 30W, cấp đủ dòng cho PLC và các module mở rộng kết nối phía sau.
Bước 2: Đấu cực dương 24V+
Nối dây dương từ nguồn DC vào cọc 24V+ hoặc cọc ký hiệu + trên PLC, dùng dây tiết diện 1.5mm² chịu dòng đầy đủ.
Bước 3: Đấu cực âm 0V
Nối dây âm từ nguồn DC vào cọc 0V hoặc cọc ký hiệu -, tuyệt đối không đảo ngược cực tính vì sẽ phá hỏng mạch nguồn bên trong.
PLC mitsubishi dòng UA1 (Ví dụ: FX3U-32MR/UA1)
PLC dòng UA1 là model đặc biệt được thiết kế riêng cho điện áp 100-120VAC phổ biến tại thị trường Nhật Bản và Mỹ. Khi sử dụng tại Việt Nam bắt buộc phải dùng biến áp hạ từ 220V xuống 110V để không phá hỏng PLC. Các bước đấu nối gồm:
Bước 1: Lắp biến áp hạ áp 220V/110V
Chọn biến áp cách ly công suất tối thiểu 50W, sơ cấp 220V và thứ cấp 110V để cấp nguồn chuẩn cho PLC dòng UA1.
Bước 2: Đấu đầu ra biến áp vào PLC
Nối hai dây đầu ra 110V từ biến áp vào cọc L và N của PLC UA1, kiểm tra điện áp đúng 100-120V bằng đồng hồ trước khi bật.
Bước 3: Đấu dây tiếp địa FG
Bắt dây tiếp địa riêng cho vỏ PLC và vỏ biến áp xuống hệ thống tiếp đất, tránh nối chung dây FG với dây trung tính lưới điện.
Đấu nối đầu ra
Đấu nối cho PLC có đầu ra dạng rơ le
PLC đầu ra rơ le như FX3U-32MR điều khiển được cả tải AC 220V và tải DC 24V nhờ tiếp điểm cơ khí cách ly hoàn toàn. Dòng chịu tải tối đa mỗi chân đạt 2A, phù hợp cho van điện từ, contactor và đèn báo tín hiệu công nghiệp. Các bước đấu nối chuẩn gồm:
Bước 1: Xác định nhóm COM
Các chân ngõ ra Y được chia thành nhiều nhóm, mỗi nhóm dùng chung một chân COM riêng như COM0 cho Y0-Y3, COM1 cho Y4-Y7.
Bước 2: Cấp nguồn vào chân COM
Nối một đầu nguồn cấp cho tải vào chân COM tương ứng, có thể là 220VAC từ lưới hoặc 24VDC tùy loại tải đang sử dụng.
Bước 3: Đấu tải vào chân Y
Nối một đầu tải vào chân Y0, Y1, Y2, đầu còn lại nối về cực đối diện của nguồn để tạo mạch kín qua tiếp điểm rơ le.
Bước 4: Kiểm tra dòng tải
Đảm bảo dòng điện qua mỗi chân Y không vượt 2A, nếu tải lớn hơn phải dùng rơ le trung gian để bảo vệ tiếp điểm PLC.
Đấu nối cho PLC có đầu ra Transistor
PLC đầu ra transistor như FX3U-32MT chỉ điều khiển tải DC 24V nhưng có tốc độ đóng cắt rất nhanh dưới 1ms. Loại này lý tưởng cho ứng dụng phát xung điều khiển servo, step motor và van điện từ tần số cao. Thao tác đấu nối gồm:
Bước 1: Xác định kiểu Sink hoặc Source
Transistor NPN là kiểu Sink dòng chảy vào chân Y, Transistor PNP là kiểu Source dòng chảy ra từ chân Y theo model cụ thể.
Bước 2: Cấp nguồn DC 24V
Nối nguồn 24VDC vào chân COM theo đúng cực tính, kiểu Sink cấp cực âm vào COM và kiểu Source cấp cực dương vào COM.
Bước 3: Đấu tải vào chân Y
Nối một đầu tải vào chân Y0, Y1, đầu còn lại nối về 24V với kiểu Sink hoặc nối về 0V với kiểu Source để tạo mạch kín.
Bước 4: Lắp diode chống xung ngược
Với tải cuộn cảm phải mắc diode 1N4007 song song ngược chiều ngay tại cọc tải, bảo vệ transistor khỏi xung áp ngược khi ngắt mạch.
Một số lưu ý khi đấu Lioa 3 pha
Đấu Lioa 3 pha đòi hỏi tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc kỹ thuật để đảm bảo an toàn điện và độ bền thiết bị. Một sai sót nhỏ về thứ tự pha hay tiết diện dây có thể gây cháy cuộn dây và hỏng toàn bộ ổn áp. Thợ Việt tổng hợp các điểm quan trọng cần đặc biệt lưu ý khi lắp đặt Lioa 3 pha thực tế.
- Chọn công suất Lioa phù hợp: Công suất Lioa phải lớn hơn tổng tải tiêu thụ tối thiểu 20% để thiết bị hoạt động ổn định và bền lâu.
- Dùng dây dẫn đúng tiết diện: Lioa 30kVA cần dây đồng 16mm², Lioa 60kVA cần dây 25mm², chọn sai tiết diện sẽ gây sụt áp và nóng dây.
- Lắp aptomat bảo vệ đầu vào: Aptomat 3 pha phải có dòng định mức lớn hơn 1.25 lần dòng vào Lioa để chống quá tải và ngắn mạch.
- Đấu đúng dây trung tính N: Dây trung tính phải có tiết diện bằng dây pha, không được đứt giữa chừng vì sẽ gây mất cân bằng pha cháy tải.
- Nối đất vỏ Lioa đầy đủ: Bắt dây tiếp địa từ vỏ Lioa xuống hệ thống tiếp đất với điện trở dưới 4Ω để chống rò điện giật người.
- Lắp đặt nơi thoáng mát: Đặt Lioa cách tường tối thiểu 30cm, tránh nơi ẩm ướt và bụi bẩn để quạt tản nhiệt hoạt động hiệu quả.
- Không vượt quá tải cho phép: Tổng dòng tải thực tế không được vượt 80% công suất Lioa, tránh chổi than bị cháy do quá dòng liên tục.
Bài viết trên, chúng ta cũng đã cùng điểm qua các cách đấu Lioa 3 pha đúng cách. Tuy nhiên, việc đấu Lioa không phải dễ và nếu quý anh/chị cần tìm thợ điện để thi công điện cho nhà mình. Hãy liên hệ ngay Thợ Việt qua số Hotline: 1800 8122 (miễn phí) để được tư vấn.